By Kat Peter Lidadun
June 11 2020
NAKABASA, nosusuzan om nokoongou zou, izou, do abal, kokomoi do dazanak natagak, nakaansau/nakaahau toi sinazangan. Om minomuumusoou zou nodii: nunu nodii om ingkuo nodii do au aantakan iho kaantakan ngaavi, kumaa doid dazanak ngaavi? Ii nosoosoou ku nopo nodii ng aitia no: Hudaon, iaon om polotion no kozo o dazanak ngaavi, kokomoi do koumohigan dioho sondii.
Poihoon izioho do ngaan dioho, poimponu, ngaan do kampung dioho, numbul do tolipaun id daamin dioho; numbul do tolipaun do sungkad-tukad dioho, ngaan do tina/tama dioho, poimponu; numbul do tolipaun piovit-ovit do tina/tama dioho, numbul do tolipaun do upis pulis id tosomok no kozo; posuaton iho ngaavi do id kaad: pahamazan doid dii tanak iho kaad pinosuatan diho nongokomoi – atakapan i do gaung dioho ii kaad, om avasi nogi do kivaa iso po, diho kaad nokomoi, o posuangon id kaakalung souva dii tanak.
Nung sokio no, do oduanan do kulita-sasakazon o tanak, om kikoosizan nodii izioho, nga avasi do kivaa tongotuo, toi mohoing toi mongingia miho hansanon, do posukuan dioho do kinaantakan nokomoi. Poihoon nogi izioho do ngaan do kampung ngaavi poingonit do kampung dioho. Avasi do kopiintutun, kopiubas kozo do sungkad tukad ngaavi om tina/tama do tambahut ngaavi dii tanak.
Kada pohogoso, kada potumbazaai ii tanak, do miahau-ahau, miansau-ansau toi midoodout soosondii doiho id kakadazan, hongkod pomoomohizan, panggung, hivang podtuongisan om doiho id daat, bavang toi tisan daat om id kovaigan om kotahunan tongungut. Kada duanai ii tanak, tu kivaa kaagaban nu do mongoi soomo; mositi do kivaa totuo kahansanan nu do pointamong dii tanak nu, nung sokio no do kivaa kozo do oponsol do ngozon nu tuubungo.
Poihoon ii tanak nu do mositi poingingat kozo izioho do sokio no do kivaa tongotuo toi isai noopo om nunu noopo ii mintutuk dioho do id nombo noopo izioho; tu kivaa dati do taka toi atag talaat dii mintutuk dioho. Sakaakahi no do kada duanai doiho id kulita, do soosonguhun toi ososondiian ii tanak ngaavi nu.
Kada potumbazaai o tanak ngaavi nu do mugad doid nombo noopo miampai diisai noopo, om ais oi do kavasaan, aiso kasagaan mantad diozu. Sakadazon ii tanak nu do dumadi do tanak tangabaa do momusoou, mamalati, momuondom om mintong. Hudaon izioho do moboos do kada, au, pohogoson zou, kada zou kukuozo! Nung kivaa no do mintutuk, kumama toi migit dioho; om au i otutunan dioho do isai ii tuhun kumama.
Hudaon o tanak ngaavi do mokinongou do oonu ka dii id suang ginavo dioho do ontok kivaa do suusuvai kozo om miaga ko id kohigaganan toi kapanaak do kohigaganan doid dioho ngaavi.
Iti ngaavi nosuat ku doiti nopo nga vookon nopo dii nosoosoou ku; kivaa dati diti do au kosudong doid vookon om kosudong doid vookon tuhun. Sundung ma do ingkaa nga pomusaavan tadau baino, ka diti. Ogumu po dati ii hobi po do kosudong doid ginumuan toi sokuukuang no doid kogumuan tuhun.
Opusou tokou do momohizo do tanak ngaavi dotokou tu izioho no o sumovohi dotokou. Kozuuan kozo dotokou o tanak ngaavi; au tokou mimang do koundovot izioho do kaantakan au avasi toi kohigogon.
Au tokou mimang do osinduahan o tanak ngaavi. Ingaton nogi poogi dotokou do nunu ii maan do tanak ngaavi; id nombo izioho om miampai diisai izioho. Nunu ii poingigit dioho? Iti no ii giigisom do nosoosoou ku. Montok pomusaavan iti. Oonu kanu iziau?
